In 5 stappen naar positieve gezondheid


Stap 1: Aandacht


'Telt het voor jou dat dit hier bij mij almaar weer zo gaat, pijn doet en stoppen moet?

Deze indringende vraag zette mij jaren geleden op het spoor van de Presentie theorie. (Andries Baart). Niet door in de boeken te duiken, maar doordat ik in mijn werk in de ouderenzorg steeds vaker rondliep met de vraag: 'wat kan ik doen?'. D. Zo luister ik op een gemiddelde werkdag niet altijd alleen naar de levensverhalen, evenzo vaak haal ik tissues voor de onvermijdelijke tranen, schenk koffie, haal huisdieren erbij, verplaats tafeltjes, bloemetjes, hulpstukken, doe gordijnen open of dicht en hou handen vast. In mijn begintijd als geestelijk verzorger vroeg ik me af en toe vertwijfeld af of dat wel 'goed' was, of ik daar wel (ja eerlijk) voor opgeleid was en of een ander daar niet veel beter in zou zijn dan ik?

De Presentie theorie leerde me dat 'doen' soms, niet altijd, voortvloeit uit de situatie. Dat dit allemaal nodig is: luisteren, aanhoren, weten, reflecteren, aanvoelen. En 'doen'. Dat dit afstemmen heet en dat is nu mijn favoriete activiteit als het gaat om aandacht.

Liefdevolle aandacht: presentie in de praktijk

• Aansluiting zoeken bij wie de ander is, met zijn of haar levensverhaal, gewoonten, verlangens, manieren van doen etc., en daar je zorg op afstemmen. Wat goed is voor de één, is niet altijd automatisch goed voor de ander; niet alleen maar bezig zijn met de nodige fysieke hulp en zorg, maar alert zijn en blijven op wat mensen nog méér nodig hebben: erkenning, waardering, gezien en gehoord worden;

• Trouw en aandachtig bij iemand blijven, ook als er geen problemen (en oplossingen) zijn;

• Alledaagse dingen doen (een eindje mee oplopen, samen de was vouwen of de aardappels schillen, ergens heen gaan, samen praten), waardoor je mensen leert kennen en hen het gevoel geeft: jij hoort erbij, ik heb wat met jou, het kan me wat schelen hoe het met jou gaat, jij mag er zijn;

• In hartelijke omgangsvormen (zoals een vriend of een broer of zus dat zou doen) De presentiebenadering draait dus om liefdevolle aandacht voor wat mensen eigenlijk vragen, voor dat waar ze naar verlangen, voor wat echt op het spel staat voor iemand; het gaat om erkenning van hun waardigheid als mens; om menslievende bejegening die onvoorwaardelijk is, juist als er niets meer 'gedaan' kan worden, en om het bij de ander blijven 'als een trouwe vriend/vriendin'.

[https://www.zorgvoorbeter.nl/docs/PVZ/vindplaats/mentaal_welbevinden/werkboek_presentie.pdf]



 Stap 2: Vrolijk en fit

Weet wat je beweegt, beweeg wat je weet. Elke dag een stukje verder op weg naar gezondheid. De tweede stap van de gouden route toegelicht.

Stel je voor: een ruimte zo groot als een sporthal. Honderden mensen (mannen!) aan tafeltjes. Op een verhoging een klein aantal tafeltjes wat ruimer van opzet. En een opvallend gegeven: doodse stilte. De situatie: een grootscheeps schaaktoernooi waar de grootmeesters van de wereld zich verzameld hadden. Nog een opvallend kenmerk aan deze mensen: hun bouw. Niet perse atletisch, maar zeker niet obees. Soms op het magere af. Na elke zet stonden de groten op (de amateurs waren zo dicht op elkaar gezet dat bewegen geen optie leek), liepen heen en weer, soms zichtbaar verstoord of nadenkend over de volgende strategie.

Dit is topsport in de zuiverste vorm. Om dit pittige denkwerk te kunnen verrichten, is het nodig om je hersenen voortdurend van brandstof en zuurstof te voorzien. Het zal wel niet voor niets zijn geweest dat dit toernooi plaatsvond aan de kust. Lekker uitwaaien na uren en dagen in een benauwde ruimte.

Vrolijk en fitness

En nu voor ons gewone mensen die naast denksporten toch vaker aan bankzitsport doen: de beweegnorm:hoe vaker hoe liever. 2,5 uur matig intensief, over verschillende dagen, het goede nieuws is: ook vijf minuten wandelen tellen mee.

Over die norm is jarenlang gediscussieerd en in 2017 met trots bovenstaande informatie gedeeld met het grote publiek. Het lastige er aan is, dat de beweegnorm eigenlijk negatief geformuleerd is. In de trant van: beweeg zoveel, dan voorkom je allerlei (hart- en vaat)ziekten. En hoe graag we dat ook zouden willen; op het moment dat ik me naar de sportschool begeef (met de overigens zeer uitnodigende naam 'Sporttheater') zie ik liever een berg energie als beloning dan een ziekte die ik heb weten te vermijden.

Ingehaald door een 86-jarige op een hometrainer

De reden dat ik naar die sportschool ga, is juist omdat ik me wekelijks omringd weet door ouderen, mensen die lijden aan een beperkte hartcapaciteit of door een cva in een rolstoel moeten voortbewegen en dat die mensen een wekelijks rondje fitness de normaalste zaak van de wereld vinden. Toen ik de eerste keer de fanatieke sporters van de Silverfit van dichtbij zag, motiveerde me dat om een goede tegenhanger tegen mijn zittend beroep te zoeken. Je wil toch niet ingehaald worden door een 86-jarige op een hometrainer...

Daarom: als tweede stap om te werken aan je gezondheid: bewegen. En dat hoor je uit de mond van een geestelijk verzorger met een zittend beroep en voorliefde voor lezen en schrijven... Bewegen maakt vrolijk en fit! En hoeveel tegengeluid je daar ook tegenin kan brengen; ervaar het zelf. En wees mild. Want elke minuut telt.



Stap 3: Balans

Goeiemorgen, wat ruikt het hier lekker!

Donderdagmiddag, lunchtijd bij het revalidatiecentrum. Een groep mensen die aan het revalideren zijn hebben samen met de ergotherapeut een cake gebakken. Om weer te ervaren hoe het is om deze handelingen, nu vanuit rolstoel, uit te voeren. Pure revalidatie dus. Met als onverwacht en bijkomend resultaat dat de hele gang heerlijk zoet geurt en iedereen spontaan positieve associaties krijgt van feest en taart.

Voor elke stap op de Gouden Route heb je al je zintuigen nodig. En tips en triggers die je aanzetten tot mee willen doen. In de Noord-Engelse stad Newcastle hebben ze dat als geen ander vorm gegeven, met deze wervende tekst van initiatief Newcastle Can:

"So lets come together as a city to change the way we live , work and play and help make Newcastle the healthiest, happiest city it can be.

Geniet met al je zintuigen!



Stap 4: Levenslust

'Waar kom jij s ochtends je bed voor uit?'Deze vraag stel ik mezelf regelmatig. En in verschillende vormen ook aan mijn cliënten. wat is het dat u op de been houdt/waar loopt u warm voor/waar ligt uw hart. Ik moet de eerste nog ontmoeten die dit geen plezierig onderwerp vindt. Het is een manier om achter een mooie krachtbron te komen, die we levenslust noemen.